काठमाडौं । अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले बुधबार बिहान इरानले होर्मुज स्ट्रेट नखोलेको खण्डमा इरानको नागरिक पूर्वाधारलाई लक्षित गर्ने धम्की दिएका छन्। त्यसपछि कच्चा तेलको मूल्य फेरि उछाल आएको छ।
होर्मुज समुद्रीमार्गबाट विश्वको लगभग २० प्रतिशत तेल ओसारपसार हुन्छ। इरान युद्धपछि पश्चिम एसियाबाट आपूर्तिमा उल्लेखनीय गिरावट आएको छ। किनकि होर्मुजबाट हुने ढुवानी अवरुद्ध गरिएको छ। जसले गर्दा विश्वभर व्यापक त्रास फैलिएको छ।
ब्रेन्ट कच्चा तेलको फ्युचर्स प्रतिब्यारेल ११०.३ डलरमा १.३ प्रतिशतले बढेर व्यापार भइरहेको छ। जबकि डब्ल्यूटीआई कच्चा तेल पनि प्रतिब्यारेल १११.६ डलरमा कारोबार भइरहेको छ। प्रारम्भिक कारोबारमा ब्रेन्ट लगभग १११ डलर र डब्ल्यूटीआई ११५ डलरसम्म पुगेको थियो। अघिल्लो सत्रमा ब्रेन्ट ८ प्रतिशत र डब्ल्यूटीआई ११ प्रतिशतले बढेको छ। यो सन् २०२० पछि कच्चा तेलमा सबैभन्दा ठूलो एकल–दिनको उछाल हो।
इराक, साउदी अरेबिया, कतार, कुवेत र यूएईले होर्मुजहुँदै तेल र पेट्रोलियम उत्पादन निर्यात गर्छन्। यद्यपि, इरानी आक्रमणका कारण ढुवानी रोकिएको छ। यसले विश्वव्यापी कच्चा तेल आपूर्तिमा कडाइ गरेको छ र यो युद्धको अन्त्य हुने कुनै संकेत देखिँदैन। यसले आगामी दिनमा कच्चा तेलको मूल्यमा थप वृद्धि हुन सक्छ।
यसैबीच पेट्रोलियम निर्यातकर्ता देशहरुको संगठन (ओपेक) प्लसले मे महिनाका लागि कच्चा तेल उत्पादन प्रतिदिन २ लाख ६ हजार ब्यारेल बढाउन सहमत भएको छ। यद्यपि, समस्या यो छ कि यसका धेरै सदस्य युद्धका कारण उत्पादन बढाउन असमर्थ छन्। ओपेक प्लस देशहरुले उत्पादन बढाउन सहमति जनाए पनि उनीहरुले इरान युद्धबाट क्षतिग्रस्त ऊर्जा सुविधाको मर्मत गर्नु धेरै महँगो र लामो समय लाग्ने सम्भावना रहेको पनि जनाएका छन्।
ओपेक प्लस देशहरुले ऊर्जा पूर्वाधारमा आक्रमणले तेलको मूल्य बढाउने र भविष्यमा विश्वव्यापी आपूर्तिमा बाधा पुर्याउन सक्ने बताएका छन्। युक्रेनले बाल्टिक सागर निर्यात टर्मिनलमा गरेको ड्रोन आक्रमणका कारण रुसबाट तेल आपूर्ति पनि हालै अवरुद्ध भएको थियो। शनिबारबाट यस टर्मिनलबाट लोडिङ पुनः सुरु भएको छ। –एजेन्सी
