काठमाडौं । मध्यपूर्व युद्धका कारण विशेष गरी तेल र ग्यास संकटले विश्वव्यापी आक्रोश निम्त्याएको छ। अवस्था यस्तो छ कि पाकिस्तानदेखि दक्षिण कोरियासम्म धेरै देशहरुले कोभिड–जस्तै ऊर्जा सुरक्षा उपायहरु लागू गरेका छन्। इरान–नियन्त्रित होर्मुज जलडमरूम बन्द हुँदा संकट झनै बढेको छ।
यसैबीच ऊर्जा अर्थशास्त्री अनस अलाहाजीले विश्वव्यापी आर्थिक दुर्घटनाको ठूलो चेतावनी दिएका छन्। उनले भनेका छन्, ‘यदि यो युद्धको तनाव चाँडै समाप्त भएन भने यसले विश्वव्यापी आर्थिक दुर्घटना निम्त्याउन सक्छ।’
केही हप्तामात्र त्यसपछि गम्भीर परिणामहरु
अलाहाजीले सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म ट्विटर (अब एक्स) मा एउटा पोस्टमा चेतावनी दिएका छन् कि लामो समयसम्म चल्ने युद्धको आर्थिक परिणाम केही हप्ता भित्र गम्भीर हुन सक्छ। यस युद्ध र होर्मुज स्ट्रेट बन्द हुँदा विश्वव्यापी ऊर्जा बजारमा बढेको जोखिममा ध्यान केन्द्रित गर्दै उनले लेखेका छन्, ‘यदि यो मध्यपूर्व युद्ध चाँडै समाप्त भएन भने मे महिनाको सुरुसम्ममा विश्वव्यापी अर्थतन्त्र दुर्घटनाग्रस्त हुनेछ।’
होर्मुज संकट र विश्वव्यापी प्रभाव
बढ्दो होर्मुज संकटको विश्वव्यापी प्रभावका बारेमा छलफल गर्दै द इकोनोमिस्टले रणनीतिक रुपमा महत्वपूर्ण होर्मुजवरिपरि बढ्दो तनाव गम्भीर चिन्ताको विषय भएको बताएको छ। किनकि यो तेल मार्ग विश्वको सबैभन्दा महत्वपूर्ण ऊर्जा मार्गहरुमध्ये एउटा हो। जसले विश्वको कुल तेल खपतको २० प्रतिशत बोक्छ।
होर्मुजबाट गुज्रने जहाजहरुमा हुने कुनै पनि अवरोधले ऊर्जा बजार र विश्वव्यापी व्यापारमा गहिरो प्रभाव पार्न सक्छ। अल्हाजीले व्याख्या गरे कि यस संकटको प्रभाव मध्य पूर्वभन्दा बाहिर, विशेष गरी युरोपमा पहिले नै महसुस भइरहेको छ। उनले चेतावनी दिए, ‘युरोप तेल र ग्यासको अभाव, तीव्र मूल्य वृद्धि र रुसी तेलमा बढ्दो निर्भरतातर्फ बढिरहेको छ।’ युक्रेनमा रूसी आक्रमण पछि यो संकटले तेल निर्भरता कम गर्ने ईयूको सबै प्रयासहरुलाई उल्ट्याउन सक्छ।
एसियाली बजारमा तेलको मूल्यमा उछाल
अल्हाजीले ऊर्जा बजारमा तेलको मूल्यमा भएको तीव्र वृद्धिलाई औँल्याए, जसले इरान युद्धबाट उत्पन्न विश्वव्यापी तनावका कारण आपूर्ति अवरोधको सम्भावनालाई प्रतिविम्बित गर्दछ। उनले चेतावनी पनि दिए कि यदि तनाव बढ्यो र युद्ध लम्बियो भने तेलको मूल्य रेकर्ड स्तरमा पुग्न सक्छ।
अमेरिकाको भण्डारलाई के हुनेछ ?
अर्थशास्त्री अनस अल्हाजीले संयुक्त राज्य अमेरिकाले चालेका उपायहरुमाथि पनि प्रश्न उठाए कि अमेरिकी रणनीतिक भण्डारबाट तेल निकासा भएपछि अमेरिकी कच्चा तेल भण्डारको के हुनेछ भन्ने प्रश्न गरे। जुन पहिले आपूर्ति संकटको समयमा बजार स्थिर गर्न प्रयोग गरिएको थियो। उनले भने, ‘यदि ऊर्जा पूर्वाधार वा समुद्री तेल मार्गहरुलाई असर गर्ने यो द्वन्द्व लामो समयसम्म रह्यो भने यसले मुद्रास्फीति, आपूर्ति श्रृंखला अवरोध र सुस्त विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धि जस्ता आर्थिक समस्याहरु निम्त्याउन सक्छ।’ –एजेन्सी
