काठमाडौं । एउटा यस्तो सहरको कल्पना गर्नुहोस्– जहाँ सडकहरु तैरिरहेका हुन्छन्, घरहरु छालहरुले हल्लिरहेका हुन्छन् र तपाइँले आफ्नो घरको झ्याल खोल्नेबित्तिकै समुद्री माछाले तपाइँलाई खुसीको लहरले स्वागत गर्छन्।
यो कुनै हलिउड चलचित्रको कथा होइन। दक्षिण कोरियाको बुसानमा वास्तविकता बन्न लागेको सहरको प्रस्तावित छवि हो। यो विश्वको पहिलो तैरिरहेको सहर ‘ओसनिक्स’ हुनेछ। जहाँ जमिन गुम्ने डर छैन। बरु महासागर नै हो।
केही दशकअघि जब समुद्री सतह वृद्धिको चेतावनी जारी गरिएको थियो तब त्यसले मानव बस्तीहरुलाई निम्त्याउने खतराहरु सूचीबद्ध गरिएको थियो। मानिसहरुले यसलाई केवल वैज्ञानिक संकटका रुपमा बेवास्ता गरे। तर, अब तटीय क्षेत्रहरुमा विनाश बढ्दै जाँदा विश्वले यसलाई वास्तविक समस्याको रुपमा चिन्न थालेको छ।
विश्वव्यापी तापक्रम वृद्धि र बढ्दो समुद्री सतहले संसारलाई अचम्मित पारेको छ। संयुक्त राष्ट्रसंघको तथ्यांक चिन्ताजनक छ। विश्वको ९० प्रतिशत तटीय अर्थतन्त्र पतनको कगारमा छन्। तर, मानवताले हार मानेको छैन।
ओसनिक्स सिटीले दक्षिण कोरियाको बुसानको तटमा एउटा चमत्कार आकार लिइरहेको छ। जुन भविष्यका बस्तीहरुका लागि ‘खाका’ साबित हुन सक्छ।
सन् २०२२ मा जब यूएन ह्याबिट्याट र ओसनिक्सले यो तैरिरहेको सहरको प्रोटोटाइप अनावरण गरे तब मानिसहरुले यसलाई ‘विज्ञान कथा’ भनेर खारेज गरे। तर आज बुसानको बन्दरगाहको छालहरुमा बसेको यो सहरले भविष्य अब पानीमा छ भनेर चिच्याइरहेको छ।
ओसनिक्स सहर के हो ?
यो संसारको पहिलो ‘तैरिरहेको स्मार्ट सहर’ हो। यसलाई विज्ञान–कथा फिल्म नठान्नुहोस्। किनकि यसलाई यूएन ह्याबिट्याटको समर्थन छ।
बुसानको तटको ठीक छेउमा अवस्थित यो सहर तीन विशाल प्लेटफर्महरुमा निर्माण गरिनेछ। जुन कुल १५.५ एकडमा फैलिएको छ। यसको सबैभन्दा महत्वपूर्ण विशेषता मोडुलरिटी हो। जसको अर्थ जनसंख्या बढ्दै जाँदा लेगो ब्लकहरु जस्ता नयाँ प्लेटफर्महरु थपेर सहरलाई विस्तार गर्न सकिन्छ।
त्यहाँ कुनै अग्लो पर्खाल वा विशाल बाँधहरु देखिँदैनन्। त्यहाँ तपाइँले समुद्रको सतहमा तैरिरहेका षट्कोण टापुहरु देख्न सक्नुहुन्छ। यो सहर पानी माथि तैरिरहेको षट्कोण आकारको प्लेटफर्महरुमा निर्माण गरिनेछ। यस सहरको जग ढुंगा वा कंक्रिटबाट बनाइने छैन। तर, ‘बायोरक’ बाट बनाइनेछ।
यो समुद्री खनिजहरुबाट बनेको जादुई सामग्री हो। यो फलामभन्दा कडा छ र सबैभन्दा महत्वपूर्ण कुरा यसले आफैँलाई मर्मत गर्न सक्छ। यसको अर्थ यो पानीको प्रभावमा कमजोर हुँदैन, बरु समयसँगै बलियो हुन्छ।
सहरलाई तीन भागमा विभाजन
यो परियोजना १२ हजार मानिसलाई आरामसँग बस्नका लागि डिजाइन गरिएको छ। यो सहरलाई तीन भागमा विभाजन गरिनेछ। पहिलो भाग बस्ने प्लेटफर्म हुनेछ– जहाँ मानिसहरुसँग घर र सामुदायिक केन्द्र हुनेछ; दोस्रो बस्ने प्लेटफर्म हुनेछ– जुन पर्यटकहरुका लागि हुनेछ र तेस्रो अनुसन्धान प्लेटफर्म हुनेछ– जहाँ वैज्ञानिकहरुले नयाँ समुद्री प्रविधिहरुमा काम गर्नेछन्।
यहाँका बासिन्दाहरुले आफूलाई ‘एक्वा–नागरिक’ भन्नेछन्। कारहरुबाट कुनै आवाज आउने छैन; मानिसहरु साइकल, इलेक्ट्रिक स्कूटर वा साना डुंगाहरुबाट यात्रा गर्नेछन्।
यस तैरिरहेको सहरमा बाँच्नका लागि सबैभन्दा ठूलो चुनौती भनेको पानी र बिजुली हो। ओसनिक्सले समाधान फेला पारेको छ। प्रत्येक छाना र झ्यालमा सौर्य प्यानलहरु हुनेछन्। जसले आफ्नै बिजुली उत्पादन गर्नेछ।
परम्परागत फार्महरुको सट्टा यो एरोपोनिक्स वा हावामा चल्ने खेती हुनेछ। सडक मुनि ठूला ट्यांकीहरुमा माछा पालन गरिनेछ। जसले सहरभित्र ताजा खाना उत्पादन गर्नेछ। वर्षाको पानी संरक्षण गर्न र समुद्री पानीलाई ताजा बनाउन उन्नत प्लान्टहरु स्थापना गरिनेछ। जुन पूर्ण रुपमा सौर्य ऊर्जामा चल्नेछ।
तर, सबैभन्दा ठूलो प्रश्न यो हो कि के छालहरुले यो सहरलाई बगाउन सक्छ वा आँधीबेहरीले यसलाई नष्ट गर्न सक्छ? उत्तर यो हो कि छालहरुबाट बचाउन यसको निर्माणमा विशेष तयारी गरिएको छ। यो पुलद्वारा तटमा जोडिनेछ तर छालहरुसँगै उठ्ने र खस्ने क्षमता हुनेछ।
यद्यपि, इन्जिनियरहरुले दाबी गर्छन् कि ओसनिक्सले श्रेणी ५ को आँधीबेहरीलाई पनि सामना गर्न सक्छ। यसको प्लेटफर्महरु लचिलो छन्, छालहरुसँगै माथि र तल सर्छन्। पुराना तटीय सहरहरु बाढीमा डुबेका भए पनि ओसनिक्स पानीमा तैरनेछ र आफूलाई बचाउनेछ।
ओसनिक्स बुसान प्रमाण हो कि प्रविधि र प्रकृति बीचको द्वन्द्व अपरिहार्य छैन। समुद्रलाई हाम्रो शत्रू मान्नुको सट्टा हामी यसलाई हाम्रो नयाँ घर बनाउन सक्छौँ। कोरियामात्र नभएर माल्दिभ्स र न्युयोर्क पनि यस दौडमा छन्। –एजेन्सी
