काठमाडौं । सन् २०२५ मा सुन र चाँदीको मूल्यमा भएको वृद्धिले सबैलाई चकित पारेको छ। तिनीहरुको गति जारी छ र वर्ष समाप्त हुनुभन्दा अघि दुवै बहुमूल्य धातुहरुले हरेक दिन रेकर्ड तोडिरहेका छन्। तर, सुन वा चाँदी होइन अब अर्को धातु वास्तवमा यो बजारको राजा बन्ने दिशामा अघि बढिरहेको छ।
हो, तामाको मूल्य बढ्न लागेको छ। तर, विज्ञहरु आफैँले यसबारेमा धेरै दाबी गरिरहेका छन् र तामाको मूल्यमा भएको वृद्धिको पछाडि प्रमुख कारण पनि व्याख्या गरिरहेका छन्।
तामालाई प्रायः स्थिर औद्योगिक धातुका रुपमा हेरिएको छ। तर, अब यसलाई अर्को ठूलो व्यावसायिक स्रोतको रुपमा प्रक्षेपण गरिएको छ। यसको उपयोगिता बढ्दै जाँदा यसको मूल्य बढ्ने तयारी छ। सोमबार आरकेबी भेन्चर्सका संस्थापक विज्ञ राकेश बंसलले तर्क गरे कि आपूर्ति अवरोध र एआई, विद्युतीकरण, ईभी र ऊर्जा संक्रमणबाट बढ्दो मागले तामालाई नयाँ युगमा धकेल्न सक्छ। उनले भने, ‘तामाको मूल्यमा उल्लेखनीय वृद्धि हुने अपेक्षा गरिएको छ। आपूर्ति अभावले धेरै वर्षसम्म मूल्यहरु माथि राख्ने अपेक्षा गरिएको छ।’
रोयटर्समा प्रकाशित समाचारअनुसार यस वर्ष तामा बजारमा १ लाख २४ हजार टन र सन् २०२६ मा १ लाख ५० हजार टन अभाव हुने अपेक्षा गरिएको छ। यो धातुको मूल्य वृद्धिको मुख्य कारण हो। बिजनेस टुडेसँगको एक विशेष अन्तर्वार्तामा बंसलले मूल्य वृद्धिलाई बिजुलीको प्रयोगमा संरचनात्मक वृद्धिसँग जोड्दै र तारिङ, ग्रिड र औद्योगिक उत्पादनमा तामाको महत्वपूर्ण भूमिकालाई उजागर गरेका छन्।
विज्ञहरुका अनुसार आल्मुनियम र तामा दुवैमा वृद्धि देखिएको छ र आगामी दिनहरुमा थप लाभ हुनेछ। विद्युतीकरणदेखि कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) सम्मका विकासहरु द्रुत गतिमा तीव्र गतिमा बढिरहेका छन्। यद्यपि, यसको आपूर्ति निरन्तर घट्दै गइरहेको छ।
सुन र चाँदीले सन् २०२५ मा लगानीकर्ताहरुलाई पैसाको वर्षा गरेका छन्। जसले गर्दा उनीहरु आफ्नो प्रतिफलबाट धनी भएका छन्। राकेश बंसल भन्छन्, ‘अब तामाको पालो हो।’ सामाजिक सञ्जाल प्लेटफर्म एक्समा एउटा पोस्टमा बंसलले लेखेका छन्, ‘तामा नयाँ राजा हो, मूल्यमा विस्फोट हुन लागेको छ!’
एआईलाई शक्ति प्रदान गर्ने डाटा सेन्टरहरुबाट बढ्दो माग र सीमित आपूर्तिका कारण तामा प्रतिमेट्रिक टन १२ हजार डलर नजिक पुगिरहेको छ। यस वर्ष अहिलेसम्म तामाको मूल्य ३५ प्रतिशतले बढेको छ। यो सन् २००९ पछिको सबैभन्दा ठूलो वृद्धि हो। लगानी बैंकिङ फर्म म्याक्वेरीले अनुमान गरेको छ कि विश्वव्यापी तामाको माग सन् २०२६ मा २ करोड ७० लाख टन पुग्नेछ।
