काठमाडौं । आफ्नो आप्रवासनमा विश्वास व्यक्त गर्दै क्यानडाले आफूलाई विश्वमै आकर्षक गन्तव्यका रुपमा दाबी गर्छ। तर, हालैको एउटा प्रतिवेदनले क्यानडाली सरकारको चिन्ता बढाएको छ।
प्रतिवेदनअनुसार क्यानडामा बसोबास गर्ने शिक्षित र दक्ष आप्रवासी कामदार सबैभन्दा धेरै संख्यामा देश छोडिरहेका छन्। यो प्रवृत्ति विगत चार दशकदेखि सुस्त भएको छैन।
क्यानेडियन नागरिकता संस्थान (आईसीसी) को नयाँ प्रतिवेदन ‘द लिकी बकेट २०२५’ अनुसार, क्यानडामा ५ जनामध्ये एकजना आप्रवासी २५ वर्षभित्र देश छोड्छन् र धेरैजसो मानिस पीआर प्राप्त गरेको पाँचौँ वर्षभित्र फर्किन्छन् वा अर्को देशमा सर्छन्। यसलाई अगाडिको माइग्रेसन भनिन्छ।
तर क्यानडाली सरकारको वास्तविक चिन्ता तब उत्पन्न हुन्छ जब तथ्यांकले पीएचडी वा उच्च शिक्षाधारक स्नातक डिग्री भएकाहरुभन्दा दुईदेखि तीनगुणा छिटो क्यानडा छोडिरहेका छन्। यी ती व्यक्ति हुन्, जसको सीप, अनुभव र अन्तर्राष्ट्रिय एक्सपोजरमा क्यानडाले आफ्नो अर्थतन्त्रलाई टिकाउन भर पर्छ।
प्रतिवेदनका अनुसार करियर वृद्धिको अभाव, अपेक्षित तलब वृद्धिको अभाव, अनुभवअनुरुप उपयुक्त रोजगारीका अवसरहरुको अभाव र दीर्घकालीन वित्तीय स्थिरताको अभावजस्ता कारणले क्यानडा छाड्ने प्रवृत्ति बढेको हो। व्यवसाय व्यवस्थापन, आईटी, इन्जिनियरिङ, वास्तुकला र निर्माणजस्ता धेरै पेसामा अवस्था अझ खराब छ। प्रतिवेदनले अनुभवी प्रबन्धक र कार्यकारीले औसत बसाइ–सराइ दरभन्दा १९३ प्रतिशत बढी दरमा क्यानडा छोड्ने देखाएको छ।
प्रधानमन्त्री मार्क कार्नीले घोषणा गरेका छन् कि क्यानडाले अमेरिकामा आफ्नो निर्भरता घटाएर आगामी १० वर्षमा गैरअमेरिकी निर्यात दोब्बर गर्ने लक्ष्य राखेको छ। तर, आईसीसीका सीईओ डेनियल बर्नहार्ड भन्छन्, ‘यो तबमात्र सम्भव छ जब देशले प्रविधि, इन्जिनियरिङ, स्वास्थ्य सेवा र व्यवस्थापनजस्ता क्षेत्रमा उत्कृष्ट अन्तर्राष्ट्रिय प्रतिभालाई कायम राख्न सक्छ।’
बर्नहार्डले भनेका छन्, ‘जसले अन्य देशमा दक्षता र कम लागतमा ठूला परियोजना पूरा गर्न सक्छन्, उनीहरुले क्यानडालाई अगाडि बढाउन सक्छन्। तर, हामी तिनीहरुलाई राख्न सक्षम छैनौँ।’
सन् २०२५ को आप्रवासन प्रतिवेदन अनुसार क्यानडाले २०२८ सम्म प्रतिवर्ष ३ लाख ८० हजार पीआर भर्ना कायम राख्नेछ। तर, आईसीसीले चेतावनी दिन्छ, ‘यदि यो प्रवृत्ति जारी रह्यो भने सन् २०३१ सम्ममा २० हजारभन्दा बढी आप्रवासी क्यानडा छोडिसकेका हुनेछन्।’
बर्नहार्डका अनुसार सरकारको ध्यान अब नयाँ आगन्तुकलाई भित्र्याउनेभन्दा पनि रहेकालाई कायम राख्ने र उनीहरूको सफलता सुनिश्चित गर्नेतर्फ केन्द्रित हुनुपर्छ। उनको विश्वास छ, ‘आईआरसीसी देशको मानव संसाधन विभाग बन्नुपर्छ, केवल ‘सुरक्षा गार्ड’ जाँच गर्ने एजेन्सीमात्र होइन।’
प्रतिवेदनले स्पष्ट रुपमा देखाउँछ कि विगत ४ दशकमा अगाडिको बसाइ–सराइ घटेको छैन। जसको अर्थ क्यानडाले शिक्षित र काम गर्ने आप्रवासीलाई आकर्षित गर्छ तर तिनीहरुलाई टिकाउन असमर्थ छ। यो यसको सबैभन्दा ठूलो कमजोरी बन्दै गइरहेको छ।
यो ध्यान दिन लायक छ कि क्यानडाले अमेरिकासँग व्यापार तनावको सामना गरिरहेको र आफ्नो घरेलु अर्थतन्त्रलाई बलियो बनाउन खोजिरहेको बेला दक्ष आप्रवासीको प्रस्थान खतरनाक संकेत हो। यो प्रतिभाको अभावले आर्थिक वृद्धिलाई मात्र असर गर्दैन तर भविष्यका प्रमुख परियोजनाहरुलाई पनि सुस्त बनाउन सक्छ।
