काठमाडौं । युक्रेन र मध्य पूर्वमा चलिरहेको द्वन्द्वको बीचमा विश्वव्यापी रुपमा युद्ध जोखिम बीमाको माग बढेको छ।
गत नोभेम्बरमा जब एक रुसी क्षेप्यास्त्रले कीभको बाहिरी इलाकामा रहेको टावर ब्लकमा रहेको नतालिया ग्रिस्कोको अपार्टमेन्टलाई क्षति पुर्यायो। भाग्यवश उनी सुरक्षित रहिन्। ‘मिसाइल भवनबाट लगभग १०० मिटर (३२८ फिट) टाढा खसेको थियो’, ग्रिस्कोकी छोरी एलिना काल्चेभा भन्छिन्, ‘विस्फोटको लहरले मेरी आमाको बाल्कोनी, झ्याल, ढोका र अपार्टमेन्टको भित्री भागलाई क्षति पुर्यायो।’
ग्रिस्को सुरुमा अवश्य पनि धेरै निराश र रोइरहेकी थिइन्। अन्ततः शान्ति मिल्यो। किनकि उनले यस्तो आक्रमणबाट अपार्टमेन्टको बीमा गरेकी थिइन्। ‘यद्यपि नियमित घरायसी बीमाले द्वन्द्वबाट हुने क्षतिलाई कभर गर्दैन, चाहे तपाइँ युक्रेनमा बस्नुहुन्छ वा आक्रमण नभएको अर्को देशमा’, एलिना भन्छिन्, ‘मेरी आमासँग विशेष युद्ध जोखिम बीमा गर्ने दूरदर्शिता थियो। अहिले बीमा कम्पनीले अपार्टमेन्ट मर्मतका लागि १ हजार डलर क्षतिपूर्ति दिएको छ।’
ग्रिस्कोको अपार्टमेन्टको वार्षिक प्रिमियम वा लागत ५२ डलर रहेको थियो। उननले भनिन्, ‘यो बीमा लिन म हिच्किचाइनँ। त्यो यो स्पष्ट रुपमा सही निर्णय थियो।’
युक्रेनी महिला एकटेरिना भासिलिभाले पनि आफ्नो कारका लागि युद्ध जोखिम बीमा पोलिसी लिएकी थिइन्। जुन अप्रिल २०२४ मा समाप्त हुँदै थियो। यो विशेषगरी समयसापेक्ष थियो। किनकि एक दिनपछि तटीय शहर ओडेसाको सडकमा पार्किङ गर्दा उनको कार रुसी श्रापनेलले क्षतिग्रस्त भएको थियो। ‘मैले अघिल्लो दिन मात्र मेरो व्यापक कार बीमा विस्तार गरेको थिएँ र प्रबन्धकले मलाई सैन्य जोखिमविरुद्ध बीमा प्रस्ताव गरेका थिए’, उनी भन्छिन्, ‘यो कभरले मलाई धेरै बचत गर्यो किनकि रुसी आक्रमणपछि कार पूर्ण रुपमा क्षतिग्रस्त भएको थियो।’
युद्ध जोखिम बीमा आतंकवादविरुद्ध पनि कभर प्रदान गर्ने क्षेत्रको लागि सामान्य शब्द हो। उद्योग विज्ञहरु भन्छन्, ‘सन् २००१ मा अमेरिकामा सेप्टेम्बर ११ को आक्रमणपछि यो बीमा बजार द्रुत गतिमा बढेको छ।’
युद्ध जोखिम बीमा मानिसहरुले पनि लिन सक्छन्। विशेषगरी उच्च जोखिम भएका देश र क्षेत्रमा कम्पनीहरुले विश्वव्यापी रुपमा आफ्नो सञ्चालन, सुविधा र कर्मचारीको बीमा गर्न खरिद गर्छन्।
स्पटलाइटबाट बच्ने उद्योगका लागि तथ्यांक संकलन गर्न गाह्रो भए पनि यस वर्षको एउटा व्यापार प्रकाशनमा युद्ध जोखिम बीमाले अब विश्वव्यापी रुपमा प्रतिवर्ष लगभग १ अर्ब डलर खर्च गर्ने अनुमान गरिएको छ। यो संख्याको लगभग ८० प्रतिशत वा ८० करोड डलर अन्तर्राष्ट्रिय युद्ध जोखिम बीमा बजारको केन्द्र लन्डन सहरका विशेषज्ञ बीमा कम्पनीहरुलाई जान्छ।
लन्डनमा रहेको बीमा कम्पनी वेस्टफिल्ड स्पेसलिटीमा जोआना कजिन्सले ९ जनाको राजनीतिक हिंसा र युद्ध टोलीको नेतृत्व गर्छिन्। इराकमा रहेको पश्चिमी कम्पनीको स्वामित्वमा रहेको ठूलो ऊर्जा सुविधाको उदाहरण दिँदै कजिन्स भन्छिन्, ‘हालका वर्षहरुमा त्यहाँ धेरै पटक आक्रमण भयो, ‘कम्पनीका मालिकले अन्ततः १० करोड डलरभन्दा बढीको युद्ध जोखिम कभर खरिद गरेका छन्।’
युद्ध जोखिम बजारका मानिसहरु सामान्यतया पोलिसीको लागत कति हुन्छ भन्ने बारेमा कुरा गर्न हिच्किचाउँछन्। तर, लेबनान वा इजरायलमा सञ्चालन गर्ने ब्रिटिस वा अमेरिकी कम्पनीका लागि हाल प्रिमियम दर उनीहरुले खरिद गर्ने कुल कभरको ०.५ प्रतिशत र २ प्रतिशतको बीचमा रहेको लन्डनका एक वरिष्ठ युद्ध जोखिम बीमा अन्डरराइटरले जानकारी दिए। –एजेन्सी
