काठमाडौं । भारतकी एक महिलामा विश्वको सबैभन्दा दुर्लभ रक्त समूह फेला परेको छ। यो रक्त समूहको नाम सीआरआईबी हो। यो खोजबाट विश्वभरका वैज्ञानिकहरु छक्क परेका छन्। यो अद्वितीय रक्त समूह भारत र बेलायतका वैज्ञानिकहरुले पत्ता लगाएका हुन्।
इन्डिया टुडेको रिपोर्टअनुसार यो खोजलाई रक्तक्षेपण औषधिको क्षेत्रमा अभूतपूर्व प्रगतिको रूपमा हेरिएको छ। अनुसन्धानकर्ताहरुले पहिले अज्ञात र अत्यन्तै दुर्लभ मानव रक्त समूह सीआरआईबी पहिचान गरेका छन्। यो खोजले विश्वभरका प्रसवपूर्व निदान, क्रिटिकल केयर र रक्तदान प्रोटोकलमा महत्वपूर्ण प्रभाव पार्न सक्छ।
यो आश्चर्यजनक खोजले विश्वव्यापी चिकित्सा जगतको ध्यान खिचेको छ। बेंगलुरुनजिकै कोलारकी ३८ वर्षीया महिलामा दुर्लभ रक्त समूह फेला परेको हो। यसलाई अब आधिकारिक रुपमा सीआरआईबी नाम दिइएको छ। वैज्ञानिकहरु भन्छन्, ‘यो विश्वकै सबैभन्दा दुर्लभ रक्त समूह हुन सक्छ र अहिलेसम्म यो केवल एक व्यक्तिमा फेला परेको छ।’
सीआरआईबी रक्त समूह भनेको एबीओ र आरएचजस्ता अवस्थित प्रमुख प्रणालीहरुभन्दा फरक नयाँ पहिचान गरिएको रक्त समूह हो। यसको अर्थ हो– रक्त समूहका रूपमा पहिचान गरिएको क्रोमोजोम क्षेत्र। यद्यपि, यो संक्षिप्त रुप पनि प्रतीकात्मक रुपमा नवजात शिशु र भ्रुण औषधिसँग सम्बन्धित छ। यो आईएनआरए (भारतीय दुर्लभ एन्टिजेन) रक्त समूह प्रणालीसँग सम्बन्धित छ। जुन सन् २०२२ मा अन्तर्राष्ट्रिय रक्त स्थानान्तरण समाज (आईएसबीटी) द्वारा आधिकारिक रुपमा मान्यता प्राप्त थियो। अर्थात्, हामी यसको प्रकारलाई आईएनआरए भन्न सक्छौँ।
सीआरआईबीको विशेषता यो हो कि धेरैजसो मानिसमा व्यापक रुपमा पाइने प्रमुख एन्टिजेन यसमा अनुपस्थित हुन्छ। सीआरआईबी रक्त समूह भएका व्यक्तिहरुमा यो सामान्य एन्टिजेनको अभाव हुन्छ। यस कारणले गर्दा यदि यो रक्त समूह भएको व्यक्तिलाई रगत चढाइयो भने यो धेरै जटिल हुन्छ। यस्तो अवस्थामा केवल अन्य सीआरआईबी नेगेटिभ रगत मात्र प्रयोग गर्न सकिन्छ। जुन अत्यन्तै दुर्लभ छ।
विश्वभरका केही मानिसलाई मात्र सीआरआईबी रक्त समूह थाहा छ। तर, यसको खोज चिकित्सा रुपमा महत्त्वपूर्ण छ। यसले भ्रुण र नवजात शिशुको हेमोलाइटिक रोग (एचडीएफएन) को मामिलामा महत्त्वपूर्ण भूमिका खेल्छ। जहाँ आमाको एन्टिबडीले भ्रुणको रातो रक्त कोशिकामा आक्रमण गर्छ। यस्ता अवस्थामा सीआरआईबी समूहको प्रारम्भिक पहिचानले गर्भावस्थाको समयमा जीवन जटिलताहरु रोक्न मद्दत गर्न सक्छ।
