काठमाडौं । एकातिर अमेरिकाले भारतमाथि २५% कर लगाउने घोषणा गरेको छ भने अर्कोतिर ट्रम्प प्रशासन यतिमै रोकिएको छैन। रुससँग व्यापार गरेकोमा जरिवाना घोषणा गरिएको छ भने इरानसँग पेट्रोलियम पदार्थको कारोबार गरेकोमा भारतविरुद्ध ठूलो कारबाही गरिएको छ र यसअन्तर्गत ६ भारतीय कम्पनीमाथि प्रतिबन्ध लगाइएको छ। यसमा अल्केमिकल सोलुसन्स प्राइभेट लिमिटेड, ग्लोबल इन्डस्ट्रियल केमिकल्स लिमिटेड, जुपिटर डाई केम प्राइभेट लिमिटेडजस्ता कम्पनी समावेश छन्।
अमेरिकाले रुससँग व्यापार गरेकोमा भारतमाथि जरिवाना लगाउने घोषणा गरेको छ भने इरानसँग पेट्रोलियम पदार्थको कारोबार गर्ने भारतीय कम्पनीहरु पनि अमेरिकाको निशानामा परेका छन्। अमेरिकी विदेश मन्त्रालयका अनुसार कार्यकारी आदेश (ईओ) १३८४६ अन्तर्गत ६ भारतीय कम्पनीमाथि प्रतिबन्ध लगाइएको छ। ट्रम्प प्रशासनको यो निर्णयले वास्तवमा इरानको पेट्रोलियम र पेट्रोकेमिकल क्षेत्रलाई प्रत्यक्ष रुपमा लक्षित गर्दछ। यी भारतीय कम्पनीहरुमाथि प्रतिबन्धको घोषणा गर्दै, डोनाल्ड ट्रम्प प्रशासनले आरोप लगाएको छ कि तिनीहरु जानाजानी इरानी पेट्रोलियम उत्पादनहरुको खरिद र वितरणको लागि महत्त्वपूर्ण लेनदेनमा संलग्न छन्। जुन इरानमाथि लगाइएको अमेरिकी प्रतिबन्धको प्रत्यक्ष उल्लंघन हो।
यी कम्पनीहरुमाथि प्रतिबन्ध
अमेरिकाले प्रतिबन्ध लगाएका भारतीय कम्पनीहरुमा केही प्रमुख पेट्रोकेमिकल व्यापार समूहहरु समावेश छन्। यसमा कञ्चन पोलिमरहरु पनि समावेश छन्। जसले तानाइस ट्रेडिंगबाट पोलिथिलिनसहित १.३ मिलियन अमेरिकी डलरभन्दा बढी मूल्यका इरानी पेट्रोकेमिकल उत्पादनहरु आयात र खरिद गरेको छ। जसका कारण यो प्रतिबन्धित गरिएको छ।
प्रतिबन्धित भारतीय मूलका कम्पनीहरुको सूचीमा अर्को नाम अल्केमिकल सोलुसन्स प्राइभेट लिमिटेड हो र अमेरिकी विदेश विभागका अनुसार यसले जनवरी र डिसेम्बर २०२४ बीच धेरै कम्पनीहरुबाट ४८४ मिलियन भन्दा बढी मूल्यका इरानी पेट्रोकेमिकल उत्पादनहरु आयात र खरिद गरेको छ। रमणिकलाल एस गोसालिया एन्ड कम्पनी भारतमा आधारित पेट्रोकेमिकल कम्पनी हो। जसले जनवरी २०२४ र जनवरी २०२५ बीच धेरै कम्पनीहरुबाट ४२२ मिलियनभन्दा बढी मूल्यका मिथानोल र टोल्युइन सहित इरानी पेट्रोकेमिकल उत्पादनहरु आयात गरेको थियो।
अमेरिकाले प्रतिबन्धित भारतीय कम्पनीहरुको सूचीमा जुपिटर डाई केम प्राइभेट लिमिटेड पनि समावेश छ। जनवरी २०२४ देखि जनवरी २०२५ सम्ममा यसले धेरै कम्पनीहरुबाट ४ करोड ९० लाख डलरभन्दा बढी मूल्यको टोल्युइन सहितको इरानी मूलको पेट्रोकेमिकल उत्पादनहरु खरिद गरेको आरोप छ।
ग्लोबल इन्डस्ट्रियल केमिकल्स लिमिटेडले जुलाई २०२४ देखि जनवरी २०२५ सम्ममा धेरै कम्पनीहरुबाट ५ करोड १० लाख डलरभन्दा बढी मूल्यको मिथानोल सहितको इरानी मूलको पेट्रोकेमिकल उत्पादनहरु आयात र खरिद गरेको छ। जसका लागि ईओ १३८४६ को धारा ३(ए)(आईआईआई) अनुसार जानाजानी इरानसँग लेनदेनमा संलग्न भएकोमा ग्लोबल इन्डस्ट्रियललाई प्रतिबन्ध लगाइएको छ।
पर्सिस्टेन्ट पेट्रोकेम प्राइभेट लिमिटेडले बाब अल बर्सासहित धेरै कम्पनीहरुबाट लगभग १४ करोड डलर मूल्यको मिथानोलजस्ता इरानी मूलको पेट्रोकेमिकलहरु आयात गरेको रिपोर्ट गरिएको थियो। जसको ढुवानी अक्टोबर २०२४ देखि डिसेम्बर २०२४ सम्ममा तय गरिएको थियो। त्यसैले यसलाई प्रतिबन्धित श्रेणीमा पनि राखिएको छ।
यसअघि अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले भारतमाथि २५% को भारी कर लगाउने घोषणा गरेका छन्। जुन अर्को महिनाको पहिलो दिन अर्थात् अगस्ट १ बाट लागू हुनेछ। ट्रम्पको यो २५% करको मुख्य लक्ष्य भारतका धेरै उत्कृष्ट प्रदर्शन गर्ने निर्यात क्षेत्रहरु हुन्।
यसमा अटोमोबाइल, अटो कम्पोनेन्ट, स्टिल, आल्मुनियम, स्मार्टफोन, सौर्य मोड्युल, समुद्री उत्पादन, रत्न, गहना र खाद्य तथा कृषि उत्पादनहरु सबै २५% सूचीमा छन्। यद्यपि, औषधि, अर्धचालक र आवश्यक खनिजहरुलाई करबाट बहिष्कृत गरिएको छ। यद्यपि, ट्रम्प ट्यारिफको दायरा भित्र पर्ने क्षेत्रहरुसँग सम्बन्धित कम्पनीहरुले ठूलो प्रभाव देख्न सक्छन्। –एजेन्सी
