काठमाडौं । अमेरिकी मुद्रा डलरले धेरै दशकदेखि विश्वमा शासन गर्दै आएको छ। तर, पछिल्ला वर्षहरुमा यसको प्रभुत्व घटेको छ।
यस वर्ष डलरको अवस्था निरन्तर बिग्रँदै गइरहेको छ। वर्षको पहिलो ६ महिनामा डलर सूचकांक १०.८ प्रतिशतले घटेको छ। यो सन् १९७३ मा गोल्ड ब्रेटन वुड्स प्रणालीको अन्त्यपछि डलरको सबैभन्दा खराब प्रदर्शन हो। यो प्रणाली सन् १९४४ मा सिर्जना गरिएको थियो। यसमा सुनलाई डलर र स्थिर विनिमय दरहरुका आधार बनाइएको थियो।
यो सन् २००९ पछिको कुनै पनि ६ महिनामा डलरका लागि सबैभन्दा खराब प्रदर्शन हो। साथै, ब्लुमबर्ग डलर स्पट सूचकांक लगातार छैटौँ महिनामा घटेको छ। यसअघि ८ वर्षअघि यो सूचकांक यति लामो समयसम्म घटेको थियो।
यस वर्ष अमेरिकी डलर स्विस र्फ्याङ्कको तुलनामा १४.४ प्रतिशत, युरोको तुलनामा १३.४ प्रतिशत, जापानी येनको तुलनामा १०.५ प्रतिशत र पाउन्डको तुलनामा ९.६ प्रतिशतले घटेको छ। अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको कर, देशमा घाटा खर्चको संकट र ब्याजदर घटाउन फेडमाथिको दबाबले लगानीकर्तालाई डलरप्रति निराश बनाएको छ। यही कारणले गर्दा अमेरिकी डलर बजार क्षेत्रको नजिक पुगेको छ।
हालैका वर्षहरुमा धेरै देशले आफ्नो विदेशी मुद्रा भण्डारमा डलरको हिस्सा घटाएका छन् र सुनको हिस्सा बढाएका छन्। सन् २०२५ को दोस्रो त्रैमासमा विश्वव्यापी भण्डारमा सुनको हिस्सा २३ प्रतिशत पुगेको छ। जुन ३० वर्षमा सबैभन्दा उच्च हो।
विश्वव्यापी भण्डारमा सुनको हिस्सा पछिल्लो ६ वर्षमा दोब्बर भएको छ। चीन, टर्की, भारत र पोल्यान्डलगायत विश्वका धेरै देशका केन्द्रीय बैंकले आफ्नो सुनको भण्डार द्रुत गतिमा बढाइरहेका छन्। चीनको केन्द्रीय बैंकले मे महिनामा लगातार सातौँ महिना सुन किनेको छ। यतिमात्र होइन चीनले आफ्ना नागरिकलाई आफ्नो सुनको होल्डिङ बढाउन पनि प्रोत्साहित गरिरहेको छ।
यो वर्षको दोस्रो त्रैमासमा विश्वव्यापी भण्डारमा अमेरिकी डलरको हिस्सा १० प्रतिशत विन्दुले घटेर ४४ प्रतिशतमा झरेको छ। जुन सन् १९९३ पछिको सबैभन्दा कम हो। –एजेन्सी
