काठमाडौं । विश्वको वित्त क्षेत्रमा धेरै छिटो परिवर्तन भइरहेको छ। यसले परम्परागत बैंकहरुको अस्तित्वलाई खतरामा पारेको छ। पुरानो तरिकाले काम गर्ने बैंकहरुलाई नयाँ र द्रुत गतिमा चल्ने वित्त कम्पनीहरुसँग प्रतिस्पर्धा गर्न गाह्रो हुँदै गइरहेको छ।
बोस्टन कन्सल्टिङ ग्रुप (बीसीजी)को प्रतिवेदनअनुसार वित्त क्षेत्रमा आम्दानी बढ्दै गएको छ तर पुराना बैंकहरुले आफ्नो हिस्सा बचाउन संघर्ष गरिरहेका छन्। ‘वित्त सेवाहरुबाट आम्दानी बढ्दै गएको छ तर बैंकहरुले आफ्नो उचित हिस्सा पाइरहेका छैनन्’, प्रतिवेदनमा भनिएको छ, ‘अब पैसा फिनटेक, प्राइभेट क्रेडिट फन्ड, नन–बैंक लिक्विडिटी प्रोभाइडर र डिजिटल बैंकजस्ता कम्पनीतर्फ गइरहेको छ। अर्थात्, प्रविधि प्रयोग गरेर वित्तको कामलाई सजिलो बनाइरहेका कम्पनीहरु अगाडि बढिरहेका छन्।’
कारण के हो ?
प्रतिवेदनमा डिजिटल सम्पत्ति अर्थात् क्रिप्टोकरेन्सीजस्ता अनलाइन सम्पत्तिहरु धेरै छिटो बढिरहेको पनि उल्लेख छ। यसले वित्तीय क्षेत्रमा ठूलो परिवर्तन ल्याउन सक्छ तर धेरैजसो बैंकहरु अझै पनि यसबाट टाढा छन्। तीव्र गतिमा बढिरहेका कम्पनीहरु डिजिटल प्रविधि प्रयोग गर्नमा माहिर छन्। डिजिटल बैंकहरु विगत ५ वर्षमा ८५–१०० प्रतिशतको दरले बढेका छन्।
प्राइभेट क्रेडिट कम्पनीहरु र रिटेल ट्रेडिङ प्लेटफर्महरु पनि द्रुत गतिमा बढिरहेका छन्। तुलनात्मक रुपमा पुराना बैंकहरुको आम्दानी केवल १०–१५ प्रतिशतका दरले बढेको छ। यद्यपि तिनीहरुसँग सबैभन्दा धेरै सम्पत्ति छ। ‘नयाँ युगका कम्पनीहरु अगाडि रहनुको कारण भनेको तिनीहरुसँग ठूलो प्लेटफर्म छ, तिनीहरुको खर्च कम छ र तिनीहरु डिजिटल तरिकाले काम गर्छन्’, बीसीजीको प्रतिवेदनमा भनिएको छ, ‘गैर–परम्परागत बैंकहरुले प्रतिस्पर्धात्मक रुपमा कमाउने नयाँ तरिकाहरु खोजिरहेका छन्। प्रविधिको उचित प्रयोग गरिरहेका कम्पनीहरु द्रुत गतिमा बढिरहेका छन्।’
पुँजीबजारमा पनि प्रभाव
यो परिवर्तन रिटेल फाइनान्समा मात्र सीमित छैन। पुँजीबजारमा पनि साना सल्लाहकार कम्पनीहरु र गैरबैंक बजार निर्माताहरुले पुराना बैंकहरुको आम्दानीमा बाधा पुर्याइरहेका छन्। विशेषगरी अमेरिकाजस्ता देशहरुमा प्राइभेट क्रेडिटले बैंकहरुको हिस्सा घटाइरहेको प्रतिवेदनमा उल्लेख छ। यसका साथै बैंकहरु धेरै वर्षदेखि चलिरहेको समस्याहरुसँग पनि जुधिरहेका छन्।
तिनीहरुको शुल्क आम्दानी घट्दैछ। गैरब्याज आम्दानी पनि घट्दैछ र खर्च बढ्दै छ। धेरै वर्षदेखि प्रविधिमा लगानी गरे पनि तिनीहरुको सञ्चालनमा सुधारको गति सुस्त भएको छ।
बीसीजीले धेरै बैंकहरु यी चुनौतीको सामना गर्न संघर्ष गरिरहेको उल्लेख गरेको छ। नयाँ बैंकहरुको खर्च पुराना बैंकहरुको तुलनामा दसौँ हिस्सा हो। नयाँ प्रतिस्पर्धीहरुले कम लागतमा राम्रो काम गरिरहेका छन्। लगानीकर्ताले पनि यो परिवर्तन महसुस गरेका छन्।
दूरी बढाउँदै लगानीकर्ता
पूर्वी एसिया र युरो क्षेत्रमा धेरैजसो बैंकहरुको शेयर उनीहरुको पुस्तक मूल्यभन्दा कममा बिक्री भइरहेका छन्। लगानीकर्ताहरु पुरानो तरिकाले काम गरिरहेका र कमाइ कम भएका बैंकहरुबाट भागिरहेका छन्। लगानीकर्ताहरु डराउँछन् कि यी बैंकहरु अझ पछाडि पर्न सक्छन्। ‘त्यसैले बैंकहरुले अब नयाँ तरिकाले काम गर्ने र प्रविधि प्रयोग गर्ने कुरामा ध्यान केन्द्रित गर्नुपर्नेछ। अन्यथा तिनीहरु पछाडि पर्नेछन्’, प्रतिवेदनमा सुझाव दिइएको छ।
