काठमाडौं । अमेरिका र बाँकी विश्वबीच व्यापार यूद्धको प्रारम्भ भइरहँदा अर्थशास्त्रीहरूले सन् २०२५ मा विश्वव्यापी मन्दीको जोखिम बढेको भन्दै चिन्ता व्यक्त गरेका छन् । ५० देशका अर्थशास्त्रीहरूले अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पको व्यापार नीतिको कारण व्यवसायीक वातावरण बिग्रिने र भन्सार महशुलको वृद्धिसँगै उत्पादन कटाैतीले व्यापारिक गतिविधि संकुचित हुने चिन्ता व्यक्त गरेका हुन् ।
यस वर्ष विश्व मन्दीको जोखिमको बारेमा सोध्दा, १६७ मध्ये १०१ विश्लेषकहरूले जोखिम ‘उच्च’ वा ‘धेरै उच्च’ रहेको प्रतिकृया दिए। यसैगरी ६६ जनाले जोखिम ‘कम’ र चार जनाले ‘धेरै कम’ जोखिम रहेको धारणा व्यक्त गरेका छन्।
ब्लुमबर्गले गरेको सर्वेक्षणमा सहभागी धेरै आर्थिक विश्लेषकहरू अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्डको प्रतिशोधात्मक कर (यद्यपि ९० दिनको लागि निलम्बन गर्ने)ले व्यापारिक विश्वासलाई क्षति पुर्याएको बताएका छन् । फलस्वरूप, यस वर्ष मन्दीको जोखिम बढेर छ।
विश्व व्यापारलाई “पुनः गति” दिन सबैको पहल हुन नसक्दा, विशेषगरी आयातमा उत्पादक श्रोतको छनाैट सम्बन्धित निर्णयले ठूलो प्रभाव पारेको छ। फलस्वरूप, विश्वभरका शेयर बजारको पूँजीकरणवापतको खर्बौं डलर बराबरको सम्पत्ती घटेको छ। डलर सम्मिलित अमेरिकी लगानीकर्ताको विश्वास कमजोर हुँदैछ ।
“यस वातावरणमा वृद्धिको बारेमा आशावादी हुन गाह्रो छ,” अनुसन्धान फर्म स्टेट स्ट्रिटका युरोप, मध्य पूर्व र अफ्रिकाका लागि प्रमुख रणनीतिकार टिमोथी ग्राफले भने। यदि आजै सबै शुल्कहरू हटाइए पनि, ट्रम्पको नीतिहरूले गर्दा द्विपक्षीय, बहुपक्षीय व्यापार र रक्षा सम्झौताहरूमा भएको विश्वसनीयताको क्षतिलाई पार गर्न गाह्रो हुनेछ।
सर्वेक्षणले २०२५ को लागि विश्वव्यापी आर्थिक वृद्धिको प्रक्षेपण घटाएको छ। जनवरीको सर्वेक्षणमा, तिनै अर्थशास्त्रीहरूले वृद्धि ३ प्रतिशत हुन सक्ने बताएका थिए। यसपटक यसलाई २.७ प्रतिशतमा झारिएको छ। यद्यपि, अन्तर्राष्ट्रिय मुद्रा कोष (आईएमएफ) को पूर्वानुमान अलि बढी छ – उनीहरूले २.८ प्रतिशतको वृद्धिको भविष्यवाणी गरेका छन्। सर्वेक्षण गरिएका ४८ अर्थतन्त्रहरूमध्ये २८ वटाको वृद्धि पूर्वानुमान घटाइएको छ।
चीन र रुसको अर्थन्त्र तुलनात्मक रूपमा उत्तम अपेक्षित रहने अनुमान छ । सर्वेक्षण सहभागीहरू विश्वास गर्छन् कि चीनको वृद्धि ४.५ प्रतिशत र रूसमा १.७ प्रतिशत हुन सक्छ। अर्कोतिर, मेक्सिको र क्यानाडाको वृद्धि क्रमशः २.० र १.२ प्रतिशतमा झर्नेछ, जुन हालैका महिना सबैभन्दा धेरै घट्ने हो।
रुस-युक्रेन युद्धपछि विश्वव्यापी रूपमा उत्पन्न उच्च मुद्रास्फीतिलाई नीतिगत ब्याजदर बढाएर धेरै हदसम्म नियन्त्रण गरिएको थियो। तर अब, उच्च शुल्कले नयाँ मुद्रास्फीति दबाब सिर्जना गरेको छ।
सर्वेक्षणले यो पत्ता लगाएको छ कि मुख्य केन्द्रीय बैंकहरू यस वर्ष आफ्नो मुद्रास्फी पुरा गर्न असफल हुने प्रक्षेपण गरिएको छ।
ट्रम्पको व्यापार नीतिको प्रभावले अमेरिकी घरेलु अर्थन्त्रमा मात्र नभई विश्व आर्थिक प्रणाली पनि दीर्घकालीन अनिश्चितता निर्माण विज्ञहरू बताउँछन्। फलस्वरूप, भविष्यमा पनि दबाब जारी रहनेछ। अब विश्वले यो आक्रामक नेतालाई कसरी सम्बोधन गर्ने, अर्थात् कसरी स्थिर व्यापार नीति बनाउन सक्छ भन्ने हेर्न अझै केही समय कुर्नुपर्नेछ। एजेन्सी
