काठमाडौं । सन् २००८ डिसेम्बर १० । अमेरिकाको इतिहासमा सबैभन्दा ठूलो आर्थिक घोटालाको खुलासा भएको दिन। आर्थिक मन्दीको बेला टाट पल्टिएका अमेरिकी फाइनान्सर बर्नार्ड म्याडफले आफ्ना छोरा मार्क र एन्ड्रयुलाई भने कि उनको एडभाइजरी बिजनेस ‘एउटा ठूलो झुट’ हो।
त्यस छोराहरुले यसबारे एफबीआईमा उजुरी दिए। म्याडफलाई भोलिपल्टै डिसेम्बर ११ मा पक्राउ गरियो। यो ठगी लगभग ६५ अर्ब डलरबराबरको थियो। म्याडफले १७ वर्षसम्म विश्वभरका हजारौँ लगानीकर्तालाई मूर्ख बनाए।
म्याडफलाई विश्वास गर्ने धेरै मानिसले आफ्नो अवकाश रकम गुमाए। अदालतले उनलाई १५० वर्षको जेल सजाय सुनायो। छोरा मार्कले २०१० मा आत्महत्या गरे। अर्काे छोरा एन्ड्रयुको पनि सन् २०१४ मा क्यान्सरबाट मृत्यु भयो।
यो ठूलो आर्थिक घोटाला मुख्य योजना म्याडफ स्टक एक्सचेन्ज नास्डाकका पूर्वअध्यक्ष पनि थिए। म्याडफको फर्मका दुई मुख्य अंग थिए– लेजिटिमेट मार्के मेकिङ र प्रोपराइटरी ट्रेडिङ। यसबाहेक एउटा गोप्य एड्भाइजरी बिजनेस थियो। जसका माध्यमबाट यो सम्पूर्ण ठगी गरिएको थियो।
आफ्नो एड्भाइजरी बिजनेसमा म्याडफले बजारको कुनै पनि बजारमा वार्षिक ८–१२ प्रतिशत प्रतिफल दिने वाचा गर्थे। यस व्यवसायले स्थिर प्रतिफल खोज्ने व्यक्ति, हेज कोष, परोपकारी संस्था र अन्य संस्थालाई आकर्षित गर्यो।
विशिष्टताको आभा सिर्जना गर्न र माग बढाउन उनी प्रायः लगानीकर्ताबाट पैसा लिन अस्वीकार गर्थे। साथै, जनतामाझ आफ्नो विश्वास बढाउन उनले पूर्वनास्डाक अध्यक्षका रुपमा आफ्नो छविको फाइदा उठाए।
म्याडफले मानिसबाट पैसा लिएर लगानी गरेनन्। ग्राहकको रकम स्टक, बन्ड वा अन्य धितोपत्रमा लगानी गर्नुको सट्टा यसलाई बैंक खातामा जम्मा गरिन्थ्यो।
म्याडफ र उनको टोलीले जालसाजीपूर्ण कारोबार र नाफा देखाउन नक्कली खाता विवरण तयार पार्थे। ती विवरणले ब्लुचिप स्टक र ट्रेजरी सेक्युरिटीमा होल्डिङ देखाए।
ग्राहकले निकासीको अनुरोध गर्दा म्याडफले नयाँ लगानीकर्ताबाट पैसा प्रयोग गरेर भुक्तानी गर्थे। अर्थात्, जबसम्म नयाँ निक्षेप निकासीभन्दा बढी हुन्छन्, यो योजना सहज रुपमा चल्न सक्छ।
कसरी स्थिर प्रतिफल उत्पन्न गर्न सक्षम थिए भनेर व्याख्या गर्दै म्याडफले स्टक खरिद र सूचकांक अप्सन समावेश गर्ने जटिल विकल्प रणनीति प्रयोग गरेर त्यसो गरेको दाबी गर्थे। तर, वास्तविकतामा त्यस्तो कुनै व्यापार भएन। यो त ठगी लुकाउनका लागि एउटा आवरणमात्र थियो।
म्याडफको निधन सन् २०२१ अप्रिल १४ मा भएको थियो। उनको निधन कारागारभित्रै भएको थियो। –एजेन्सी
