काठमाडौं । स्टकहोम इन्टरनेसनल पिस रिसर्च इन्स्टिच्युट (एसआईपीआरआई)ले सोमबार जारी गरेको पछिल्लो प्रतिवेदनमा सन् २०२४ मा विश्वभर सैन्य खर्च २.७२ ट्रिलियन डलर पुगेको उल्लेख गरेको छ। यो सन् २०२३ को तुलनामा ९.४ प्रतिशतले बढी हो।
बढ्दो भूराजनीतिक तनावका बीचमा विश्वका सबै क्षेत्रमा सैन्य खर्च बढेको तथ्यांकले देखाएको छ। विशेषगरी युरोप र मध्यपूर्वका देशहरुले सैन्य खर्च अत्यधिक बढाएका छन्। ‘विश्वभरका १०० भन्दा बढी देशले २०२४ मा आफ्नो सैन्य खर्च उल्लेखनीय रुपमा बढाएका छन्’, एसआईपीआरआईको प्रतिवेदनमा भनिएको छ, ‘सरकारहरुले प्रायः अन्य बजेट क्षेत्रहरुको खर्चमा सैन्य सुरक्षालाई प्राथमिकता दिने भएकाले यसले आर्थिक र सामाजिक व्यापारमा असर गर्नेछ।’
समाचार एजेन्सी रोयटर्सको रिपोर्टअनुसार एसआईपीआरआईको रिपोर्टले युक्रेन युद्धपछि युरोपको सैन्य खर्च उल्लेखनीय रुपमा बढेको र शीतयुद्धपछि यो पहिलोपटक हो कि युरोपले आफ्नो सैन्य खर्च उल्लेखनीय रुपमा बढाएको छ। रुसको सैन्य खर्च सन् २०२४ सम्ममा १४९ अर्ब डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ। जुन सन् २०२३ भन्दा ३८ प्रतिशतले बढी हो र सन् २०१५ को स्तरको दोब्बर हो। यसले रुसको जीडीपीको ७.१ प्रतिशत र सबै सरकारी खर्चको १९ प्रतिशत ओगटेको छ।
युक्रेनको कुल सैन्य खर्च २.९ प्रतिशतले बढेर ६४.७ अर्ब डलर पुगेको छ। जुन रुसको खर्चको ४३ प्रतिशतबराबर हो। सन् २०२४ मा युक्रेनले हतियार खरिद गर्न सबैभन्दा धेरै पैसा तिरेको छ। एसआईपीआरआईको प्रतिवेदनमा युक्रेनले हाल आफ्नो राजस्वको ३४ प्रतिशतभन्दा बढी हतियार खरिदमा खर्च गरेको उल्लेख छ।
यसबाहेक अमेरिकाले आफ्नो सैन्य खर्च ५.७ प्रतिशतले बढाएको छ। अमेरिकी सैन्य खर्च सन् सन् २०२४ मा ९९७ अर्ब डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ। जुन सन् २०२४ मा कुल नेटो खर्चको ६६ प्रतिशत र विश्व सैन्य खर्चको ३७ प्रतिशत हो।
नयाँ तथ्यांकअनुसार शीर्ष ५ सैन्य खर्च गर्ने देशमा अमेरिका, चीन, रुस, जर्मनी र भारत समावेश छन्, जसले कुल विश्वव्यापी हतियार खर्चको ६० प्रतिशत हिस्सा ओगटेको छ। यी पाँच देशले मिलेर हतियारमा १६ खर्ब ३५ अर्ब डलर खर्च गरेका छन्।
विश्वको दोस्रो ठूलो सैन्य खर्च गर्ने देश चीन हो। चीनले सन् २०२३ को तुलनामा आफ्नो सैन्य खर्च ७ प्रतिशतले बढाएको छ। चीनको सैन्य खर्च सन् २०२४ मा ३१४ अर्ब डलर पुग्ने अनुमान गरिएको छ। जुन तीन दशकको स्थिर वृद्धि हो।
जापानको सैन्य खर्च सन् २०२४ मा २१ प्रतिशतले बढेर ५५.३ अर्ब डलर पुग्ने तय भएको छ। जुन सन् १९५२ पछिको सबैभन्दा ठूलो वार्षिक वृद्धि हो।
विश्वव्यापी रक्षा खर्चमा पाँचौँ स्थानमा रहेको भारतको सैन्य खर्च सन् २०२४ मा १.६ प्रतिशतले बढेर ८६.१ अर्ब डलर पुग्ने तय भएको छ। जब कि ताइवानको खर्च सन् २०२४ मा १.८ प्रतिशतले बढेर १६.५ अर्ब डलर पुग्ने तय भएको छ।
पाकिस्तान यस सूचीमा २९ औँ स्थानमा छ। पाकिस्तानले सन् २०२४ मा हतियार खरिदमा १०.२ अर्ब डलर खर्च गरेको छ। –एजेन्सी
