काठमाडौं । चीनले इम्युनोथेरापीमा ठूलो उपलब्धि हासिल गरेको छ। साउथ चाइना मर्निङ पोस्टको रिपोर्टअनुसार चीनले विश्वको सबैभन्दा शक्तिशाली भ्याक्सिन बुस्टर विकास गरेको छ। यस प्रविधिले ट्युमर र संक्रमणविरुद्ध प्रतिरक्षा प्रतिक्रिया १५० गुणासम्म बढाउन सक्छ। यसले क्यान्सर उपचारमा उल्लेखनीय सुधार ल्याउन सक्छ र कोभिड–१९ जस्ता द्रुत रुपमा परिवर्तन हुने भाइरसहरुविरुद्ध खोपको प्रभावकारिता बढाउन सक्छ।
यो अनुसन्धान सन याट–सेन विश्वविद्यालय, फुडान विश्वविद्यालय र लिओनिङ विश्वविद्यालयले संयुक्त रुपमा गरेका थिए। यो मार्च २७ मा नेचर जर्नलमा प्रकाशित भएको थियो।
नयाँ भ्याक्सिन बुस्टरले कसरी काम गर्छ ?
यस प्रणालीको मुटुमा एसएबीईआर भनिने डेलिभरी प्रणाली छ। यसको पूरा नाम ‘स्टिङ अगेन्स्ट बेस्ड ईआर टार्गेटिङ मोलेकुलस’ हो। परम्परागत खोपहरुले प्रतिरक्षा प्रणालीलाई उत्तेजित गरेर काम गर्छन् तर तिनीहरुको प्रभावकारिता तिनीहरुले प्रतिरक्षा कोशिकाहरुको दायाँ भागहरुमा प्रतिरक्षा प्रतिक्रिया ट्रिगर गर्ने एन्टिजेनलाई कति राम्रोसँग डेलिभर गर्छ भन्ने कुरामा निर्भर गर्दछ।
खोप प्रभावकारी हुनका लागि एन्टिजेन सीडी८ प्लस टी कोशिकाहरुमा पुग्नै पर्छ। यी एक प्रकारको प्रतिरक्षा कोशिकाहरु हुन्। जसले क्यान्सर कोशिका र संक्रमणलाई आक्रमण गर्छन्। यसले तीन मुख्य चरण समावेश गर्दछः
- एन्टिजेनको प्रिजेन्टिङ सेल्स (एपीसीएस) लाई एन्टिजेन प्रदान गर्दै प्रतिरक्षा प्रणालीलाई खतरा पहिचान गर्न मद्दत गर्दछ।
- एपीसीएस सक्रिय गर्दै अन्य प्रतिरक्षा कोशिकाहरुलाई सचेत गराउने।
- एन्डोप्लाज्मिक रेटिकुलम (ईआर) मा एन्टिजन लगेर कोषभित्रको एउटा महत्वपूर्ण हिस्सामा प्रतिरक्षा प्रतिक्रियाहरु ठीक गर्ने।
ईआरले कोशिकाभित्र सञ्चार केन्द्रका रुपमा काम गर्दछ। यसले न्यूक्लियस र साइटोप्लाज्म जोड्छ। परम्परागत भ्याक्सिन वितरणमा एन्टिजेनहरु यस महत्वपूर्ण क्षेत्रमा पुग्न संघर्ष गर्छन्। तिनीहरुको प्रभावकारिता कम हुन्छ। एसएबीईआरले सेल अवरोधहरु पार गरेर ईआरमा एन्टिजेनहरु ठीकसँग डेलिभर गर्न आणविक ‘एलिभेटर’ जस्तै कार्य गर्दछ। यस विधिले प्रतिरक्षा प्रतिक्रियालाई धेरै बढाउँछ र वैज्ञानिकहरुले ‘अन्तिम माइल’ वितरण समस्यालाई समाधान गर्छ।
अध्ययनले के पत्ता लगायो ?
एसएबीईआरले जनावरहरुको अध्ययनमा प्रतिरक्षा प्रतिक्रियामा सुधार देखायो। ट्युमर बोक्ने मुसाहरुमा गरिएको परीक्षणमा यो प्रविधिले मेलानोमाको अवस्थामा रोगको प्रगतिलाई पूर्ण रुपमा रोक्यो। जबकि नियन्त्रण समूहमा ट्युमरको वृद्धि अलिकति सुस्त भयो र ९० प्रतिशत मुसा ५ हप्ता भित्रमा मरे। तर, समूहका सबै मुसाहरु एसएबीईआरसँग उपचार गरिएका थिए।
यो प्रविधि संक्रामक रोगहरुमा पनि धेरै प्रभावकारी साबित भयो। कोभिड–१९ पेप्टाइड खोप परीक्षणमा एसएबीईआरसँग उपचार गरिएको समूहमा टी–सेल प्रतिक्रिया नियन्त्रण समूहभन्दा १५० गुणा बलियो थियो। थप रुपमा भाइरल–संक्रमण अध्ययनमा एसएबीईआरद्वारा उपचार गरिएको मुसाको फोक्सो र मस्तिष्कमा भाइरल भार उपचार नगरिएको मुसाको तुलनामा ९९ प्रतिशत कम थियो।
यो सफलता किन महत्त्वपूर्ण छ ?
एसएबीईआरले टी–सेल प्रतिक्रियामात्र बढाउँदैन, यसले ह्युमोरल इम्युन प्रतिक्रियालाई पनि असर गर्छ। शरीरको प्रतिरक्षा प्रणाली, जसले एन्टिबडीहरु उत्पादन गर्छ। एसएबीईआरले ३० प्रतिशत परिसंचरण सीडी प्लस टी कोशिकाहरुलाई एन्टिजेन–विशिष्ट कक्षहरुमा रुपान्तरण ग¥यो। जुन अवस्थित उत्प्रेरकहरुभन्दा धेरै राम्रो थियो, जसले विरलै ५ प्रतिशतभन्दा बढी गर्छ।
यो दोहोरो फाइदाले एसएबीईआरलाई क्यान्सर इम्युनोथेरापी र भ्याक्सिन विकासमा खेल परिवर्तन गर्ने बनाउन सक्छ। लक्षित प्रतिरक्षा प्रतिक्रियाहरु उत्पन्न गर्ने शरीरको क्षमतालाई बढाएर यसले राम्रो क्यान्सर उपचार र अर्को पुस्ताको खोपहरुका लागि बाटो खोल्न सक्छ।
अब के हुन्छ ?
यो सफलता पछ्याउँदै अन्वेषकहरुले अब कलेजोको क्यान्सरजस्ता एन्टिजेनहरु राम्ररी परिभाषित गरिएका क्यान्सरहरुमा एसएबीईआर लागू गर्नमा ध्यान केन्द्रित गरिरहेका छन्। अर्को चरणले क्रोनिक भाइरल संक्रमण र रोकथाम भ्याक्सिनहरुमा पनि यसको प्रयोग देख्नेछ। यद्यपि यसको पूर्ण नैदानिक उपयोगमा समय लाग्न सक्छ। तर, एसएबीईआरको सफल विकास क्यान्सर र संक्रामक रोगहरुविरुद्धको लडाइँमा एउटा महत्वपूर्ण कदम हो। –एजेन्सी
