जीवनको जोखिम बहन गर्न जनतासँग नासो बापत लिएको शुल्क जहाँ पायो त्यही लगानी गर्न सकिदैन

2180

राजकुमार अर्याल, सिईओ, सन नेपाल लाइफ इन्स्योरेन्स कम्पनी लि.

राज कुमार अर्याल कर्पोरेट कानुनको ज्ञाता, प्राध्यापक र बीमा प्रशासक हुन् । बीमा समितिमा एक दशकभन्दा लामो समय कानुन विभागमा कार्यरत रहेका अर्याल यतिबेला सन नेपाल लाईफ इन्स्योरेन्समा दुई वर्षअघि प्रमुख कार्यकारी अधिकृत (सिईओ)मा नियुक्त भएका हुन् । जोखिम व्यवस्थापनमा लामो अनुभव भएका अर्यालसँग बीमा बजार, लगानी विविधिकरण र उहाँको आफ्नै कम्पनी सन नेपाल लाईफ इन्स्योरेन्सको सेरोफेरोमा रहेर इन्स्योरेन्स खवरका लागि नबराज न्यौपानेले गरेको कुराकानीः

सन नेपाल लाईफ इन्स्योरेन्सले आफ्ना गतिविधिलाई कसरी अघि बढाउँदैछ ?
सन नेपाल लाईफ इन्स्योरेन्स कम्पनीले पनि अरु जीवन बीमा कम्पनी सरह व्यवसाय गर्ने हो । यसका गतिविधिहरु व्यवसायिक लक्ष्य र योजना अनुसार व्यवसायिक लक्ष्य प्राप्तिका लागि अघि बढिरहेको छ । मूल रुपमा हामीले शाखा संरचनाहरुको विस्तार गर्ने, कर्मचारीहरुलाई तालिम दिने, अभिकर्ताहरुलाई तालिम दिने र जनतामा बीमाको प्रचार प्रसार गर्दै व्यवसाय प्राप्त गर्ने काम गर्दै आएका छौं ।

कतिवटा जिल्लामा शाखा विस्तार भयो, अभिकर्ताहरुलाई तालिम कसरी दिइरहनु भएको छ ? संरचनागत अवस्था के छ ?
हामी शाखा र उपशाखा संरचनामार्फत अघि बढिरहेका छौं । यसरी बढ्ने क्रममा ६८ जिल्लामा हाम्रो भौतिक उपस्थिति छ । स्थापनाको दुई वर्षको अवधीमा हामी करिब करिब दशैभरि उपस्थिति दर्शाउन सफल भएका छौ । कुनै जिल्लामा एक भन्दाबढी शाखा उपशाखामार्फत सेवा दिँदै आएका छौं भने कुनै एक जिल्लाबाट अर्को जिल्लामा हेर्न सकिने भएका कारण ७७ वटै जिल्लामा भौतिक उपस्थिति नभएको मात्रै हो । सेवा प्रवाहको अवस्था हेर्दा ७७ वटै जिल्लामा छ । सेवा प्रवाहलाई प्रभावकारी रुपमा वितरण गर्ने बलियो खम्बा भनेको अभिकर्ताहरु नै हुन् । अभिकर्ताहरुलाई तालिम दिने, उनीहरुको क्षमता बृद्धि गर्ने र अभिकर्तामार्फत नै घरघरमा पुग्ने अभियानमा छौं । पुगेका पनि छौं, बजारमा राम्रो रेस्पोन्स पाएका छौं । हामीले आजको मात्रै व्यापार हेरेका छैनौं, दीर्घकालिन व्यवसाय अभिबृद्धिको रणनीतिक योजना कार्यान्वयनको चरणमा छौं ।

रणनीतिक योजना तर्जुमा गर्दा ठोस लक्ष्य निर्धारण गर्नु भएको होला नी ?
जीवन बीमा कम्पनी भनेको आजको आज र भोलिको भोलि तुरुन्तै सेटअप हुने व्यवसाय होइन । जीवन बीमा व्यवसाय भनेको भोलिको अवस्थालाई हेरेर गर्ने व्यवसाय भएकोले दीर्घकालिन योजना मार्फत नै अघि बढ्ने हो । जीवन बीमा व्यवसाय गर्ने कम्पनी स्थापित हुनको लागि पनि कम्तीमा पाँच वर्ष लाग्छ भन्ने मेरो मान्यता छ । अहिलेसम्म त हामी कम्पनी स्थापना हुँदाका बखत व्यक्त गरेको प्रमुख शर्त आईपिओ निष्काशन गर्ने काम समेत पूरा गर्न बाँकी छ । अहिलेको बीमा बजारमा हेर्दा कर्मचारीहरुबाट सुरु हुन्छ ।

   हाम्रो योजना, रणनीतिहरु कर्मचारीहरुमार्फत अभिकर्ता हुँदै जनताको तहसम्म पुग्दा च्यानलवाईज समय र ठूलो मेहनत पर्दछ । त्यो सन्देश दिन पक्कै पनि समय लाग्छ । एक दुई वर्षमै यहाँ पुग्छौं भनेर म अहिले के नै भन्न सक्छु र ? तर फेरि पनि कूल चार वर्षभित्रमा एउटा नतिजा दिने स्थानमा उभिने लक्ष्य त पक्कै छ । त्यो अवधीभित्र एउटा सन्देश दिन सक्ने अवस्थामा कम्पनीलाई पुर्याउँछौं भन्ने हाम्रो प्रतिबद्धता छ ।

हाम्रो योजना, रणनीतिहरु कर्मचारीहरुमार्फत अभिकर्ता हुँदै जनताको तहसम्म पुग्दा च्यानलवाईज समय र ठूलो मेहनत पर्दछ । त्यो सन्देश दिन पक्कै पनि समय लाग्छ । एक दुई वर्षमै यहाँ पुग्छौं भनेर म अहिले के नै भन्न सक्छु र ? तर फेरि पनि कूल चार वर्षभित्रमा एउटा नतिजा दिने स्थानमा उभिने लक्ष्य त पक्कै छ । त्यो अवधीभित्र एउटा सन्देश दिन सक्ने अवस्थामा कम्पनीलाई पुर्याउँछौं भन्ने हाम्रो प्रतिबद्धता छ ।

बीमा व्यवसाय बिस्तारै प्रगति हुने व्यवसाय भन्नुभयो, लगानीकर्ताहरुको दवाव पनि आउँछ होला नी ? यसलाई कसरी मिलाउँनु हुन्छ ?
लगानीकर्ताहरुले प्रतिफल खोज्ने कुरालाई मैले अन्यथा भन्दै भन्दिन, स्वाभाविक नै हो । उहाँहरुले पनि जीवन बीमा व्यवसायमा लगानीगर्दा तत्काल प्रतिफिल प्राप्त हुँदैन भनेरै लगानी गर्नु भएको हुनुपर्दछ । दोस्रो कुरा समग्र बीमा क्षेत्रकै रेट अफ रिटर्न अध्ययन गरेर लगानी गर्नु भएको होला । तेस्रो कुरा लगानी र मुनाफाको सम्बन्धमा नियमनकारी निकायदेखि यहाँ उत्पन्न हुनसक्ने ढिलाईप्रति बुझेरै लगानी गर्नु भएको होला । अहिले नै लगानीकर्ताहरुले प्रतिफल माग गरेको अवस्था छैन ।

जीवन बीमा भन्ने वित्तिकै कर्मचारी परिचालन गर्नुपर्ने, अभिकर्तालाई तालिम, परिचालन गर्नुपर्ने हुन्छ । कत्तिको गाह्रो हुदो रहेछ ?
बीमाको बजारिकरणको मुख्य आधार भनेको अभिकर्ताहरु मार्फत बीमाको योजना बोकेर आम सर्वसधारण माँझ पुग्ने हो । त्यसकारण कर्मचारी परिचालन, अभिकर्ता तालिम गर्ने कुरा हाम्रा लागि सामान्य नै हो । उनीहरुलाई समन्वय गर्ने, बीमाको योजना रणनीतिक रुपमा जनताको बीचमा पुग्ने कुरा स्वाभाविक नै हो । बीमाको क्षेत्रमा काम गरेपछि यो कुरालाई चुनौति होइन, अवसरको रुपमा लिइनु पर्दछ ।

दुई वर्षको अवधीमा धेरै बीमा पोलिसीहरु बजारमा पठाउनु भयो होला । त्यसमध्येको लोकप्रिय पोलिसीबारे केही भन्नुहुन्छ ?
यतिबेला नेपालको बीमा बजारमा जुनसुकै कम्पनीले जेसुकै भनेपनि बीमा योजना विकास गर्ने र व्यापार गर्ने भनेको परम्परागत बीमा योजनाहरु नै हुन् । जति नै नयाँ भनेपनि यहाँ खासै नयाँ योजना छैनन् । मुख्य तीन किसिमबाट हेर्न सकिन्छ । म्यादी जीवन बीमा योजना, सावधिक जीवन बीमा योजना र आजिवन जीवन बीमा योजना नै हुन । यीनै योजनालाई केही संशोधन गरेर कसैले के कुरालाई प्राथमिकता दिएका होलान् । खास रुपमा तात्विक भिन्नता छैन । कुन बर्गका मानिसलाई कुन बीमा योजना मनपर्छ भनेर विश्लेषण गरेर तयार गरिएका योजनाहरु छन् । कसलाई कुन बीमा योजना मन पर्दछ भन्ने कुरा त्यो व्यक्तिको चाहना, आवश्यकता र क्षमतामा भर पर्दछ ।

सन नेपाल लाईफ इन्स्योरेन्सबाट जारी भएका बीमा योजनाहरुमध्ये बीमा लेख संख्याको आधारमा हेर्दा अर्डिनरी इन्डोमेन्ट (नविन आजिवन जीवन बीमा) पोलिसी नै सबैभन्दा धेरै बिक्री भएको छ । त्यसलाई नै आम जनताले रुचाएको मान्नुपर्ने हुन्छ । त्यसपछि बालबालिकाको सुरक्षणसँग सम्बन्धित बीमा योजना छ । बालसमृद्धि जीवन बीमा योजना पनि अहिले निकै लोकप्रिय छ । नयाँ बीमा योजना र नयाँ प्रकृतिको बीमा योजना बीमा बजारमा भन्ने कुरा मात्रै हुन् । तात्विक भिन्नता चाही छैन ।

छोटो अवधीमा सन नेपाल लाईफले राम्रो प्रगति गरेको छ, झण्डै एक अर्ब त जीवन बीमा कोषमा नै जम्मा गर्न लागिसक्नु भयो । कत्तिको खुशी हुनुहुन्छ ?
स्थापनाका बखत हामीले जुन रणनीति बनाएर अघि बढेका थियौं, ति लक्ष्यहरु हामीले प्राप्त गर्दै गइरहेका छौं । कम्पनी स्थापना भएको भर्खर दुई वर्ष भएको छ । जीवन बीमा कम्पनीले आफ्नो पहिचान बनाउन कम्तीमा पाँच वर्ष समय लाग्छ, त्यो समय आधा व्यतित अझै भइसककेको छैन । त्यो समय आउन दिऊ । आजको मितिसम्म आईपुग्दा कम्पनीले हासिल गरेको उपलब्धीका लागि अभिकर्ता, कर्मचारी, व्यवस्थापन तथा सञ्चालकहरुको सामूहिक प्रयत्न हो । लगानीकर्ताहरुको धैर्यता र उत्साहले आज हामी यहाँ आइपुगेका छौं । आगामी दिनमा अझै अघि बढ्न हौसला र प्रेरणा मिलेको छ ।

मानिसले बैंकमा बचत नगरेर बीमा कम्पनीमा किन गर्ने ?
बीमाको पहिलो शर्त भनेको जोखिमबाट सुरक्षा हो । साथमा बचत हो । जोखिम हुदैन थियो भने बीमाको कुरा नै आउने थिएन । बीमामा जोखिमको सुरक्षण सँगसँगै दवावपूर्ण बचतको कुरा आउँछ । तपाईले बैंकमा राखेको पैसा त मन लागेको बेलामा निकाल्न पाइयो । बीमा गरेपछि तपाईले अनिवार्य बचत गर्नुपर्दछ । बीमा कम्पनीमा बचत गर्दै जाँदा एउटा महत्वपूर्ण धनराशी बचत हुन्छ त्यो धनराशीबाट मानिसले आफ्नो आवश्यकता पूरा गर्न सक्छ । बीमालाई जोखिम सुरक्षणको कोणबाट पहिले हेनुपर्दछ अनि दोस्रो महत्ववपूर्ण फोर्स सेभिङ (दवावपूर्ण बचत) को कोणबाट हेनुपर्दछ ।

नेपालमा बीमाको पहुँच २० प्रतिशतको हाराहारीमा छ । नेपालमा जीवन बीमा कम्पनीहरुको भविष्य कत्तिको सुरक्षित देख्नुहुन्छ ?

बीमा आजको दिनमा हरेक मानिसलाई आवश्यक कुरा छ । बीमाको आवश्यकता नभएको कोही छैन । हामीले बीमाको आवश्यकता महसुस गरेका छौं तर हामी सबैले अपनाएका छैनौं । बीमा बजारको दायरामा चाही पक्कै बढ्छ । हामीले आजको दिनमा जसरी बीमा गरिरहेका छौं, अबको केही वर्षमा बीमाको बजार एकदमै फराकिलो हुन्छ भन्नेमा हामी आशावादी छौं । अर्कोतर्फ हामी (सबै बीमा कम्पनी) ले ठूलो मात्रामा बीमा अभिकर्ताहरुलाई प्रशिक्षित गरेर गाउँ गाउँमा पठाएका छौं । त्यसको प्रभाव देखिन बाँकी छ । अहिले गाउँ गाउँमा जीवन बीमाको बारेमा प्रचार प्रसार भइरहेको छ ।

प्रविधिलाई आत्मसात गर्दै युवा पुस्तालाई साथ लिएर अघि बढ्न सक्यौं भने बीमाको दायरा अझै बृद्धि हुन्छ । अर्को कुरा बीमा बीमा सम्बन्धी पोलिसी पनि रिभ्यु गर्नुपर्दछ । बीमाको दायरा बृद्धिको लागि त्यस देशको आर्थिक नीति महत्वपूर्ण हुन्छ । बीमाको माध्यमबाट करछुटको व्यवस्था गरिनु पर्दछ । कर छुटलाई धेरै मुलुकहरुमा बीमाको दायरा बढाउन व्यापक मात्रामा प्रयोग भइरहेको छ । कही कतै सामाजिक सुरक्षालाई पनि बीमासँग जोडिएको छ । कही स्वास्थ्यसँग सोझै जोडेर बीमा गरिएको पाइन्छ ।

नेपालमा बीमाको बजारिकरणमा बीमाको प्रबद्र्धनमा न्यूनभन्दा पनि न्यून जम्मा २५ हजार रुपैयाँ मात्रै कर छुट दिएर त्यसले बीमाको पहुँच बृद्धि गर्न योगदान पुर्याँदैन । त्यसैले सरकारले आर्थिक विधेयकमा यस्ता कुरालाई ध्यान दिनु आवश्यक छ । अहिलेको नीतिमा रहेर लगानी बीमाको दायरा बढ्ने सम्भावना म देख्दिन । हामीले नीतिगत सुधार गर्दै जान्छौं, बजारको अन्य अभ्यासहरुलाई अगाडि बढाउँदै जान्छौं भने बीमाको दायरामा बृद्धि हुन्छ नै त्यसले बीमाको भविष्य ग्यारेन्टी गर्छ ।

व्यवस्थापकीय पाटोबाट हेर्दा बीमा क्षेत्रमा भइरहेको अभ्यासहरु नैतिक रुपमा सही छन् ?
कसैल गलत हो, गलत भयो नभनेसम्म सही नै मान्नुपर्नेहुन्छ । प्रतिस्पर्धा हुनु पनि बीमाको चेतनाको अभिबृद्धि गर्ने, बीमाको बजारलाई बढाउन सहयोग त गरेकै छ । कोही एक्लै बजारमा जानु र २० वर्ष कम्पनी बजारमा जानुमा सेवाग्राही अर्थात बीमितको कोणबाट लाभप्रद नै छ । एक जना बीमितले २० जनाको कुरा सुन्न पायो नि त । प्रतिस्पर्धा बढ्नुलाई अन्यथा भन्दिन । प्रतिस्पर्धा भन्दै गर्दा अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा होला । अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा हेर्ने काम नियमनकारी निकायको हो । उसले राम्रोसँग हेरिरहेको छ ।

बीमा बजारमा भएका गतिविधिहरुलाई नियमनकारी निकायले पनि नोटिस गर्ने गर्दछ । जीवन बीमा क्षेत्रमा हुनसक्ने भनेको गलत, झुक्याउने एक–दुई वटा हुनसक्छ । त्यो पनि एकदमै नगन्य हुन्छ । व्यवसाय प्राप्तिमा केही कुराहरु हुनसक्छ । त्यो कुरा चाही बीमा समितिले पनि हेर्छ । यो अस्वस्थ प्रतिस्पर्धा रोक्न भूमिका निर्वाह गरिरहेको हुन्छ ।

बीमा समितिले चालु आर्थिक वर्षको साउनदेखि ब्याकडेटेड पोलिसीहरु जारी नगर्नु भनेर कडा निर्देशन जारी गरेको छ, त्यसलाई कसरी हुनुहुन्छ ?

यो चाही व्यवस्थापकीय पाटो हो । मूल रुपमा जीवन बीमामा पोलिसी एनिभर्सरी आउनुअघि नै पोलिसी एड्जस्ट गर्ने संसारभरि नै प्रचलित छ । तर, हामी कहाँ चाही त्यसको नाममा दुरुपयोग भयो । नेपालको बीमा बजारमा पोलिसी ब्याकडेट गर्ने, बीमा शुल्क नलिई बीमा गराउने, अथवा त्यसैलाई नै आधार मानेर ऋण पनि दिने जस्ता गतिविधिहरु भए भन्ने सन्यौ । त्यसले बीमा बजारमा प्रत्यक्ष असर पार्ने भयो प्रत्यक्ष असर पार्ने नकारात्मक प्रभाव पर्ने काम कारवाहीका सम्बन्धमा नियमनकारी निकायबाट रोक्नु त राम्रो हो ।

बीमा समितिका अध्यक्ष चिरिञ्जीवी चापागाईले सार्वजनिक रुपमै बैंकमा निक्षेप राखेर मात्रै बीमा कम्पनीहरुले प्रतिफल दिन नसक्ने धारणा राखेका छन्, लगानी विविधिरणको कुरा आएको छ । यसमा तपाईको धारणा के छ ?
लगानी विविधिकरण गर्नुपर्दछ । एकै ठाउँमा केन्द्रीकृत गरेर लगानी गर्नु हुँदैन । त्यो भन्दा पनि मूल कुरा चाही जीवन बीमामा लगानीका आधारहरुलाई विविधिकरण गरेर, विस्तार गरेर, विविधिकरण गरेर अगाडि बढ्छौं भने पनि एउटा भुल्न नहुने कुरा हो । जीवन बीमा कम्पनीले लिएको प्रिमियम अर्काको दायित्व, आम जनताको जीवनको जोखिमको दायित्व बापत हामीले लिएको प्रिमियम हो । यो बीमा कम्पनीहरुका नासो हो ।

नासोमा लिएको शुल्कलाई दायरा बढाउने तथा विविधिरण गर्ने नाममा तत्काल पुँजिकृत हुन नसक्ने स्थिति रहने गरी लगानी गर्यौं भने त्यो उपयुक्त हुँदैन । किनभने त्यो क्लेम पर्दा तत्काल भुक्तानी दिने अवस्थामा बीमा कम्पनीहरु हुनुपर्दछ । यो कुरालाई विचार गरेर विविधिकरण गर्नु त सबै बीमा कम्पनीहरुको कर्तव्य नै हो ।

 

यसमा तपाइको मत

कृपया आफ्नो प्रतिक्रिया दिनु होला ।
कृपया आफ्नो नाम यहाँ लेख्नु होस्